در تاریخ 96/12/05 در محل سالن همایش‌های صدا و سیمای ج.ا.ا.اظهار داشت حمایت از هر پژوهشی که در مقابله با آلودگی هوا و مدیریت منابع آبی کمک کند، اولویت دولت است.

رئيس جمهوري با اشاره به اينکه اسلام تأکيد دارد که براي علم و دانش نمي‌توان مرز و محدوديت قايل شد، گفت: علم، علم است و به نوع تفکر و ايدئولوژي وصل نمي‌شود. عده‌اي در کشور ما سال‌ها وقت صرف کردند تا رياضي و شيمي و فيزيک اسلامي درست کنند؛ آنان پول، وقت و امکانات زيادي صرف کردند، اما حاصلي به دست نياوردند.
حجت الاسلام و المسلمين دکتر حسن روحاني در مراسم اختتاميه سي و يکمين جشنواره بين المللي خوارزمي در سالن همايش‌هاي صدا و سيما ، با بيان اينکه ايران کشوري است که در دو مقطع پيش از اسلام و پس از اسلام نقشي ارزنده در توليد و رشد علم و ايجاد و پرورش تمدن بشري داشته است، گفت: پيش از اسلام در ايران باستان صاحب‌نظران، انديشمندان، هنرمندان، معماران و عالماني در اين کشور داشتيم که با خلق تمدني در خور رقابت با تمدن‌هاي بزرگ و باستاني آن زمان مثل تمدن مصر، چين و يونان‌، ايران را به کشوري بزرگ که انديشه، حرف، برنامه و مراکز علمي و دانشوري برجسته داشت، تبديل کرده بودند.
وي در توضيح مقطع دوم و پس از اسلام، ‌اظهار داشت: اسلام در دوره‌اي که باسواد بودن در شبه جزيره عربستان مزيت به حساب نمي‌آمد و اشراف و بزرگان در آن دوره سواد نداشتن را براي خود مزيت مي‌دانستند و حتي باسوادي را براي خود عار مي‌دانستند، براي علم و دانش مزيت و برتري قايل شد و به پيروان خود آموخت که بايد علم را از هر کجا که مقدور است، آموخت.
رئيس جمهوري خاطر نشان کرد: عده اي تلاش کردند، علوم را در دسته‌بندي‌هاي علوم مرتبط با دين و علوم ضدديني يا علوم سنتي و جديد تقسيم‌بندي کنند و اصرار داشتند که نبايد علوم جديد را بپذيريم و مي‌گفتند ما هر چه از علم نياز داريم مي‌توانيم از حوزه‌هاي علميه به دست بياوريم و لذا نيازي به دانشگاه نداريم.
دکتر روحاني با بيان اينکه امروز ديگر اين تفکرات در جامعه ما طرفداري ندارد، اضافه کرد: عده ديگري بودند که سعي داشتند ثابت کنند، آغاز و منشأ همه علوم از اسلام بوده است و براي ربط دادن هر شاخه‌اي از علم به اسلام به دنبال آيه و روايت مي‌گشتند.
رئيس جمهوري اظهار داشت: اين باور نيز صحيح نيست و ما تأکيدات موکد پيامبر اسلام(ص) را داشتيم که پيروان اسلام را به علم‌آموزي از هر نقطه جهان تشويق مي‌کردند. بنابراين هرگونه تلاش براي تقسيم‌بندي علم محکوم به شکست است. اساساً اينکه شاخه‌اي از علم را به جنبه‌اي از دين وصل کنيم ، براي آن علم شأن و جايگاه ايجاد نمي‌کند و اگر آن را به دين وصل نکنيم هم چيزي از ارزش آن کم نخواهد شد.
دکتر روحاني تصريح کرد: در تفکر مادي علم وسيله‌اي براي قدرت يافتن و سلطه بر ديگران است و بر اين مبنا همه علوم از سياست تا فيزيک و شيمي بر مبناي تفوق يابي تعريف مي‌شوند که امروز نيز شاهد توجه و توسعه به اين رويکرد از علم در بسياري از مراکز سياسي دنيا هستيم.
وي افزود: مهم اين است که از توانمندي و قدرتي که در نتيجه رشد علمي حاصل مي‌شود در چه جهت و به چه منظوري استفاده مي‌شود، اگر از اين قدرت براي توسعه سلطه بر ديگران استفاده شود، اين علم اسلامي به حساب نمي‌آيد.‌رئيس جمهوري اظهار داشت: علم مطلوب در خدمت رفاه و پيشرفت بشر و حل مشکلات جامعه است و به دنبال شناخت خالق جهان قواعد طبيعت و روابط صحيح ميان انسان‌هاست و به اين معنا هر علمي که در خدمت به تعالي بشر باشد، اسلامي است.‌وي خاطر نشان کرد: هرگونه تقسيم‌بندي درباره علم، غير از اين صحيح نيست، چنانکه تقسيم‌بندي علم به علوم سوسياليستي و علوم بورژوازي نيز شکست خورد. تفاوت علوم اسلامي و غيراسلامي صرفاً در اهداف و نتايج اين علوم است، نه خود علم.
دکتر روحاني در ادامه سخنان خود با بيان اينکه سومين مقطع از نقش‌آفريني ايران در عرصه توليد علم و تمدن‌سازي با پيروزي انقلاب اسلامي آغاز شده است، گفت: اينکه ما مي‌توانيم سازنده يک تمدن بزرگ باشيم يا نه وابسته به برنامه‌ريزي دقيق و کار و تلاش فوق‌العاده است.
رئيس جمهور افزود: امروز برخي کشورهاي آسيايي در زمينه پيشرفت علمي حرکت پرشتابي دارند و حتي در برخي زمينه‌ها با کشورهاي غربي رقابت مي‌کنند و بسياري مي گويند که پايان قرن حاضر با برتري علمي کشورهاي آسيايي در عرصه علم مصادف خواهد بود.
وي اظهار داشت: جمهوري اسلامي ايران در چهل سال گذشته پيشرفت‌هاي خوبي داشته و در توسعه انساني گام‌هاي خوبي به جلو برداشته است. دانشگاه‌هاي اين کشور هيچگاه عظمت و وسعت امروز را نداشته که 12 ميليون دانش‌آموخته دانشگاهي به جامعه تحويل داده و 4 ميليون دانشجو داشته باشيم. اينها اعداد و ارقام بزرگي هستند که در مسايل سياسي‌، اجتماعي‌ و سرنوشت‌ساز کشور تأثيرگذار خواهند بود.‌دکتر روحاني با اشاره به اينکه رتبه شانزدهم رشد دانشگاه‌هاي کشور و پيشرفت‌هايي که در برخي فناوري‌هاي نو به طور قابل ملاحظه به دست آمده که مي‌تواند ما را به مرحله رقابت با کشورهاي صنعتي جهان برساند، افزود: خوشبختانه امروز در رشته‌هاي هاي تک، سلول‌هاي بنيادي، ژنتيک، علوم فضايي، هسته‌اي، آي‌سي‌تي و بيو و نانوتکنولوژي، جزو کشورهاي پيشرفته جهان هستيم.
رئيس جمهوري با بيان اينکه امروز جوانان اين کشور، اراده و انگيزه لازم براي رسيدن به پيشرفت دارند، اظهار داشت: دولت بايد محيط لازم را ايجاد کند و اگر مي‌خواهيم کشور پيشرفته در علم و فناوري باشيم، محيط علمي بايد براي پژوهش آزاد باشد .
وي افزود: اساتيد در دانشگاه‌ها بايد بتوانند راحت‌تر نظرات خود را به صورت آزادانه بيان کنند؛ البته اين به معناي آن نيست که بخواهند در دانشگاه ترويج مسايل سياسي داشته باشند، چرا که محل ترويج مسايل سياسي کلاس درس و دانشگاه نبوده بلکه احزاب است. استاد از لحاظ علمي بايد آزاد باشد تا هر نظري که به آن رسيده را در تمامي علوم چه حقوق، جامعه‌شناسي، علوم سياسي و غيره عالمانه و آزادانه بيان کند. اگر استادي مجبور شد در بيان نظر، خود را سانسور کند، مشخص است که در شيوه‌هاي خود مشکل داريم.‌رئيس جمهوري با بيان اينکه بايد در پژوهش آزاد باشيم و نبايد هدف پژوهش را از ابتدا تعيين کنيم، خاطر نشان کرد: در رابطه با يک نظريه، فرضيه و چارچوبي که مطرح مي‌شود، تحقيق لازم صورت گيرد تا نتيجه مشخص شود، نه اينکه از پيش هدف يک پژوهش مشخص باشد.
دکتر روحاني ادامه داد: خداوند به ما استعداد و انگيزه لازم را عطا کرده و جوانان مشتاقانه در اين مسير حضور دارند و بايد دولت، وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، دانشگاه‌ها، مجلس و دستگاه قضايي دست به دست هم داده و محيط مناسب را براي انجام پژوهش و آزادي در علم در دانشگاه‌ها بوجود آورد، اگر اينطور شد، پيشرفت در کشور، تحرک و سرعت مي‌يابد.
وي با تأکيد بر ضرورت ارتباط با مراکز علمي جهان براي پيشرفت در موضوعات مختلف علمي، گفت: هيچ کشوري با انزوا به رشد و پيشرفت دست پيدا نخواهد کرد، اگر روابط علمي خود را با دنيا محدود کنيم هيچ فايده‌اي براي ما نخواهد داشت.‌دکتر روحاني افزود: اگر دانشجويي مي‌خواهد در سميناري در خارج از کشور حضور پيدا کند، نبايد قبل و بعد از حضور، او را مورد سوال و جواب قرار دهيم چرا که در دنياي علم اين حرف‌ها وجود ندارد و در رشته‌هاي تخصصي بايد بتوانيم با دنيا تعامل کنيم؛ اين بسيار نادرست است که به اساتيد و پژوهشگران مشکوک باشيم .
رئيس جمهوري اظهار داشت: اساتيد، دانشجويان و پژوهشگران ما به دين، فرهنگ، کشور و آينده ملت خود علاقه مند هستند و سختگيري‌هاي بي‌جا بايد از مسير فعاليت آنها کنار رود.
وي افزود: اگر با دنيا و مراکز تحقيقاتي جهان تعامل خوبي داشته باشيم و پروژه‌هاي مشترک را تعريف و به نتيجه برسانيم سريع‌تر به اهداف خود دست پيدا خواهيم کرد. بايد از آنچه‌ دنيا به آن رسيده استفاده کرده و آن مسير را ادامه دهيم.‌رئيس‌جمهوري با اشاره به اينکه بايد در تحقيق‌ها و پژوهش‌ها مشکلات روز کشور و تحقيقات کاربردي که اين مشکلات را به نتيجه برساند مد نظر قرار دهيم، افزود: ما امروز در کشور مشکلات فراواني نظير آلودگي هوا داريم که مردم با آنها مواجه‌اند و ناچار مي‌شويم روزهايي مدارس را بخاطر آلودگي هوا تعطيل کنيم و اين در حالي است که اين مشکل قابل حل است و بايد پژوهشگران، دانشگاه‌ها و انديشمندان دست به دست هم داده و راه‌حل و منشاء آلودگي را پيدا کرده و با آن مقابله کنند.
دکتر روحاني با بيان اينکه صنعت ناقص باعث کاهش هواي تنفسي مردم شده است، گفت: مطمئناً همه منابع آلودگي مانند خودروها، ‌کارخانه‌ها و موتورها، قابل حل يا برطرف شدن هستند که بايد با پژوهش به راه‌حل اين مشکلات دست پيدا کنيم .‌وي با بيان اينکه مشکل ترافيک و آلودگي هوا در همه شهرهاي بزرگ جهان وجود دارد، افزود: کاهش آلودگي‌ها يکي از موضوعات اولويت‌دار در دولت دوازدهم است که در بودجه سال آينده نيز منابع خوبي براي آن در نظر گرفته شده است و هر طرح و پژوهشي که بتواند موجب کاهش آلودگي هوا شده و هواي سالم را به ريه‌هاي مردم برساند و بتواند با گرد و خاک و ريزگرد مقابله کرده و در زمينه بهره‌وري آب و رفع مشکل کم‌آبي و بي‌آبي کمک کند، براي ما اولويت دارد.
دکتر روحاني با بيان اينکه در تحقيق و پژوهش بايد مرز علم و دانش افراد مشخص و براي پژوهش در موارد خاص زمينه فراهم شود تا به اکتشافات و اختراعات مهم دست پيدا کنيم، گفت: ما در کشور مشکل زلزله داريم و شايد بشود بشر در مسير پيشرفت علم و دانش به جايي برسد که زلزله را پيش‌بيني کند، اما امروز پژوهشگران ما مي‌توانند در ساختن سازه مقاوم در برابر زلزله طراحي‌هاي خود را انجام داده و حرکت جديدي را در اين راستا سامان دهند.
رئيس جمهوري با اشاره به اينکه تاکنون تأکيد بر اين بود که دانشگاه بايد پژوهش محور باشد و بتواند علم جديدي را در اختيار بگذارد، گفت: دانشگاه نقال علوم گذشته نيست، بلکه براي خلاقيت و ابداع است؛ چرا که علم بايد ما را به سخن، تحقيق، نتيجه و ابداعي جديد و نو برساند.
وي تأکيد کرد: امروز دانشگاه ما بايد علاوه بر پژوهش‌محوري در راستاي حل مشکلات جامعه از جمله معضل اشتغال، کارآفرين هم باشد و آن دانشگاهي امتياز دارد که همه فارغ‌التحصيلان آن پس از 2 سال بيکار نباشند.رئيس جمهوري با اشاره به اينکه جذب دانشجو و دروس دانشگاهي، هنگامي که منجر به توليد کار و اشتغال در جامعه نشود، ايراد دارد، افزود: سازمان برنامه و بودجه در سال‌هاي آينده بايد بودجه دانشگاه‌ها را بر مبناي کارآفريني آنها اختصاص دهد.
دکتر روحاني افزود: امروز بايد در کشور بازار کار بزرگي را ايجاد کنيم، چرا که استخدام دولتي بسيار محدود است و خود دولت هنوز به چابکي مورد نظر دست نيافته است؛ معيار پژوهش بايد صنعتي شدن محصول و به دست آوردن بازار بوده و معيار دانشگاه‌ خوب بايد کارآفريني آنها باشد.وي با اشاره به اينکه پژوهش‌ها بايد منتهي به تصرف بازار و صنعتي شدن و تجربي شدن بشود، اظهار داشت: دستيابي به اين هدف نياز به تجديد نظر در برنامه‌ها، کنکور دانشگاه‌ها، جذب دانشجو و چگونگي آمايش واحدهاي دانشگاهي دارد.‌ دکتر روحاني افزود: ما بايد بر مبناي زمينه‌هايي که در کشور وجود دارد از علم و دانش و استعداد جوانان براي آينده کشور، استفاده کنيم.
رئيس جمهوري خاطر نشان کرد: مطمئناً آينده بهتري در انتظار دانشگاه‌ها، پژوهش، فناوري و علم براي جوانان است و همه بايد در اين راستا تلاش و کوشش کنيم.