گروه پژوهشی: 
ارزيابي و آينده پژوهي فناوري
مجری طرح: 
دکتر حجت اله حاجی حسینی
تا: 
2017
تامين كننده اعتبار: 
مركز تحقيقات مخابرات ايران
چکیده:
      1- فارسي
با استناد به الزام ماده 16 ضوابط فنی اجرایی توسعه دولت الکترونیکی مصوب شورای عالی فناوری اطلاعات، سازمان فناوری اطلاعات موظف شد تا نسبت به تهيه چارچوب تعامل‌پذيري دولت و كليه ضوابطي كه متضمن يكپارچگي فني واجرايي پیاده سازی برنامه‌های دولت ‌الکترونیکی است، با استفاده از ظرفيت فني و مشاوره‌اي شركت‌ها و موسسات داخلي اقدام نماید. در همین راستا پروژه تدوین چارچوب تعامل پذیری دولت الکترونیک (IGIF) با همکاری سازمان های فناوری اطلاعات، پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات و سازمان پژوهش های علمی و صنعتی ایران اجرا شد.
پروژه "تدوین سند ملی تعامل پذیری دستگاههای اجرایی و تدوین بسته اجرایی برای هفت پایگاه داده اصلی کشور مبتنی بر رایانش ابری" از پنج فاز اصلی تشکیل شده است که در ادامه بصورت خیلی خلاصه خروجی های اصلی هر فاز معرفی شده است.
فاز صفر: در این فاز سند طرح مدیریت پروژه شامل معرفی، خروجی ها، دامنه، سازمان و مخاطرات پروژه وهمچنین سند روش شناسی اجرای پروژه بر اساس مطالعه روش شناسی کشورهای انگلستان و هنگ کنگ در خصوص تدوین نظام ملی تعامل‌پذیری و همچنین چارچوب TOGAF ارائه شده است.
فاز یک: خروجی های اصلی این فاز یعنی بررسی مفاهیم نظری، مطالعات تطبیقی و اسناد بالادستی همان‌طور که از نام آن نیز پیداست در سه محور اصلی زیر انجام شده است:
اول؛ بررسی مفاهیم نظری و ادبیات موضوع که می‌تواند باعث ایجاد درک مناسب و شناخت بهتر از مفاهیم مطرح‌شده در حوزه‌ چارچوب‌های تعامل‌پذیری شود. دوم؛ بررسی اسناد بالادستی در سطح کلان جهت تعیین اقدامات هدایت‌کننده و جهت‌دهنده که باید در بخش دولتی کشور انجام‌ شوند. سوم؛ انجام مطالعات تطبیقی در 40 کشور بصورت کلان و در هفت کشور بصورت تفصیلی که در آن به بررسي تجارب مختلفي كه در ارتباط با موضوع اين پروژه در دنيا به‌دست آمده است، پرداخته شده است. سرفصل‌های اصلی ساختار گزارش برای هر کشور عبارتند از: معرفی چارچوب تعامل‌پذیری کشور مربوطه (به همراه سایر اقدامات مرتبطی که در آن کشور انجام شده است)، اصول و سیاست‌های مطرح‌شده در چارچوب، دامنه تحت پوشش چارچوب، چارچوب‌های استاندارد فنی، اطلاعاتی و فرآیندی کشور، ساختار راهبری و مدیریت چارچوب و مدل‌های ارزیابی و بلوغ معرفی‌شده برای این چارچوب‌ها و در انتها جمع‌بندی مطالب عنوان‌شده برای کشور.
فاز دو: فاز دو به"مطالعات شناخت وضع موجود" می پردازد. در تدوین این گزارش از مطالعه کتابخانه ای خروجی های پروژه های قبلی، جلسات برگزار شده با سازمان های ذیربط و نظرات برخی از خبرگان حوزه استفاده شده است. در این بخش در حدود 100 موجودیت اطلاعاتی اصلی مرتبط با هفت پایگاه داده کشور شناسایی شد و ویژگی های اصلی هر کدام از موجودیت های اطلاعاتی نیز شناسایی گردید. در بخش های دیگر این گزارش، لیست خدمات مورد نیاز و یا ارائه شده دستگاه ها ، نتایج وضعیت فنی موجود استانداردهای تعامل پذیری مورد استفاده در سازمان های ارائه کننده بانک های اطلاعاتی پایه، وضعیت موجود ساختار سازمانی راهبری تعامل پذیری بین دستگاهی در سطح ملی و همچنین نتایج شناخت و تحلیل عوامل کلان محیطی و زیرساخت فنی و اطلاعاتی تاثیرگذار بر روی تعامل پذیری ارائه شده است.
فاز سه: این فاز با نام"تدوین سند ملی تعامل پذیری دولت الکترونیکی" از پنج خروجی اصلی تشکیل شده است. در فصل "کاتالوگ استانداردهای قابلیت همکاری در سطح داده" به ارائه سند بومی کاتالوگ داده می پردازد. یکی از مهمترین فعالیت‌های مرتبط با حوزه تعامل‌پذیری ملی، استخراج و مدل‌سازی اطلاعات کسب‌وکار مشترک مورد تبادل بین سازمان‌های دولتی می‌باشد که در قالب سند کاتالوگ داده و شِماهای XML ارائه می‌گردد. در فصل "کاتالوگ استانداردهای قابلیت همکاری در سطح فنی" به ارائه یکی از مهمترین پیوست‌های چارچوب‌های تعامل‌پذیری هر کشور یعنی کاتالوگ استانداردهای فنی تعامل‌پذیری می پردازد .به منظور برقراری تعاملات یکپارچه بین نهادهای دولتی و ایجاد ارتباطات بین آن‌ها، لازم است ابعاد فنی مختلفی در نظر گرفته شوند. فصل "سند XML Schema" به ارائه شمای XML عناصر اطلاعاتی تعریف شده در کاتالوگ داده کشور و بر اساس قوانین تعریف شده در دستورالعمل ملی تدوین XML Schema می پردازد و در نهایت فصل "تعیین شاخص های اندازه گیری و مدل بلوغ قابلیت تعامل‌پذیری فنی" به ارائه مدل بلوغ بومی کشور و روش سنجش بلوغ در حوزه تعامل پذیری بین دستگاهی می پردازد.
فاز چهار: این فاز با نام "تدوین برنامه و دستورالعمل اجرایی سند ملی تعامل پذیری" از چهار خروجی اصلی تشکیل شده است. در فصل "دستورالعمل طراحی و نام گذاری شماهای XML" ، دستورالعملی تدوین شده است که از این پس تمام دستگاه های اجرایی کشور برای تهیه شمای XML عناصر اطلاعاتی جدید و یا تغییر یافته باید بر اساس قواعد طراحی و نام گذاری مندرج در آن عمل نمایند. در فصل " پیش نویس آیین نامه اجرایی استقرار نظام مدیریت تعامل پذیری در بین دستگاه های اجرایی" پیش‌نویس آیین‌نامه‌ای تهیه شده است که انتظار می رود پس از تصویب در مراجع قانونی مربوطه زیرساخت های قانونی اصلی جهت پیاده‌سازی چارچوب بومی تعامل پذیری دولت الکترونیک را فراهم نماید. فصل "قالب و محتوای RFP مورد نیاز جهت تعامل‌پذیری بین ذینفعان" به ارائه یک قالب پیشنهادی جهت RFP پروژه هایی اختصاص دارد که دستگاه های اجرایی کشور باید آن پروژه‌ها را با هدف انطباق با چارچوب تعامل پذیری دولت اجرا نمایند و در نهایت فصل " سند تبیین نظام نگهداشت و ساختار حاکمیتی لازم جهت اجرای چارچوب بومی تعامل پذیری" به ارائه ساختار راهبری و نظام نگهداشت و مدیریت چارچوب تعامل‌پذیری بومی کشور پرداخته و سعی دارد با مشخص کردن سازوکارهای مختلف، تا حد امکان مخاطرات مرتبط با پیچیدگی های‌ زیاد چارچوب‌ تعامل‌پذیری را کاهش دهد.
2- انگلیسی:
:Abstract
According to obligation of clause 16 of "Technical/Administrative Rules for e-Government Development", that is approved by High Council of Information Technology, ITO[1] ordered to develop a framework for 1] Information Technology Organization Government Interoperability and all rules needed for assuring technical/administrative integration in e-government development between government bodies and this framework has to be developed by using Iranian consulting firms. In this regard, “Developing Interoperability framework for e-government (IGIF[1])” defined as a project and has been done in collaboration with ITO, ITRC and Iranian Research Organization for Science and Technology (IROST).
The project’s full name is “Developing National Interoperability Document for Government Bodies and developing seven executive packages for seven main National Databases based on Cloud-Computing”, and consists of five phases that are described below.
Phase Zero: In this phase, Project Management Plan is developed, including: project definition, outputs, scope of project, project organization and risks. Project Methodology has been developed based on studying similar methodologies used in England and Hong Kong and getting idea from TOGAF.
Phase one: This phase had three main outputs, including literature review, Benchmarking and Review upper-hand formal documents:
Reviewing Theoretical concepts and subject matter literature could establish well understanding and better cognition from Interoperability concepts. Reviewing upper-hand national documents could give directions and policies that must have been considered. Benchmarking done overall on 40 countries and detail on 7 selected one, in that similar experiences in the world reviewed and related lessons learned from them. For each country, this titles reported: Introducing that country’s Interoperability framework (including related activities for development and implementation of it), Principles and Policies of Framework, Scope and coverage of framework, Technical/Information and Process standards, Organization for lead and management of framework and Assessment models and Maturity models used for framework in that country. At the end of each section, lessons could be learned for Iran has been concluded.
Phase two: This phase is conducted on defining of current situation of key data entities. For doing this, Reports of previous similar studies in Iran has been reviewed and additional meeting with relevant organizations and interviews with some experts used to complete the picture of current situation of interoperability in Iranian governmental organizations. As a result, 100 key data entities related to 7 national databases is identified with key features of each data entity.
Other subjects in this phase are:
  • List of Services provided or needed by government bodies.
  • Technical standards that are used by owner organizations of seven national databases.
  • Current organization structure in national level for leading interoperability.
Identifying environmental/Technical infrastructure/informational factors effects on interoperability.
 
Phase three: “Developing National Interoperability Framework” is the main output of phase three consists as below subsections:
  • Interoperability Standards Catalogue – Data Level
  • Interoperability Standards Catalogue – Technical Level
  • XML Schema- for data elements defined in National Data Catalogue
  • Interoperability Maturity Model and Assessment Model.
 
Phase four: “Plan and Directive for IGIF” is the main outputs of phase three consist of below subsections and must have been done by government organizations in Iran:
  • Directive for design and naming if XML schemas
  • Draft Regulation for establishment of Interoperability Management System in government bodies- should be approved in relevant legal authorities.
  • An RFP for defining Implementation/Adoption projects for IGIF by government bodies.
  • Governance Structure need for management and maintenance of IGIF